10 Aralık 2016 Beşiktaş saldırısında hayatını kaybedenler

Olay hakkında

10 Aralık 2016 akşamı İstanbul'un Beşiktaş ilçesinde, Vodafone Arena (bugünkü Tüpraş Stadyumu) yakınında ve Maçka Parkı'nda 45 saniye arayla iki bombalı saldırı düzenlendi. Saldırılar, Beşiktaş-Bursaspor maçının güvenliğini sağlayan çevik kuvvet polislerini hedef aldı. Sonradan ölen yaralılarla birlikte 40'ı emniyet mensubu 47 kişi hayatını kaybetti, yüzlerce kişi yaralandı.

Ne oldu?

Süper Lig'deki Beşiktaş-Bursaspor karşılaşması bittikten yaklaşık bir buçuk saat sonra, deplasman taraftarlarının stattan ayrılmasının ardından, saat 22.29'da stadın yanındaki ve eskiden Beleştepe diye bilinen noktada bomba yüklü bir otomobil patlatıldı. Patlama, çevik kuvvet polislerinin toplandığı alanı ve bir çevik kuvvet otobüsünü hedef aldı; o sırada caddeden geçen dolmuş ve otomobillerdeki siviller de etkilendi.

İlk patlamadan yaklaşık 45 saniye sonra, karşıdaki Maçka Parkı'nda polislerin fark ettiği bir saldırgan üzerindeki patlayıcıyı infilak ettirdi. İstanbul Emniyet Müdürlüğü'nün açıklamasına göre araçta yaklaşık 400 kilogram TNT, RDX ve PETN karışımı patlayıcı kullanıldı. Saldırının ardından geçici yayın yasağı getirildi ve 11 Aralık'ta Türkiye'de bir günlük ulusal yas ilan edildi.

Saldırıları ertesi gün Kürdistan Özgürlük Şahinleri (TAK) üstlendi. Hükümet yetkilileri ve savcılık saldırıyı PKK'ya bağladı; Diken'in aktardığına göre PKK ise TAK'ın kendisine doğrudan bağlı olmadığını öne sürmüştü. Saldırganlar Kadri Kılınç ve Burak Yavuz olarak belirlendi; ikisi de olay yerinde öldü.

Kayıplar

İçişleri Bakanı Süleyman Soylu 12 Aralık 2016'da ölü sayısının 44 olduğunu, bunların 37'sinin polis, 7'sinin sivil olduğunu açıkladı. Ağır yaralı polislerden Ufuk Bozgeyik 20 Aralık 2016'da, Muammer Nacakoğlu 4 Ocak 2017'de, Muammer Ateş ise yaklaşık iki buçuk yıllık tedavinin ardından Mayıs 2019'da hayatını kaybetti. Böylece kayıp sayısı 47'ye ulaştı.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Şehit Yakınları ve Gaziler Genel Müdürlüğü, hayatını kaybedenleri 40 emniyet mensubu, bir kamu görevlisi ve altı vatandaş olarak sınıflandırıyor; haber kaynaklarının çoğu bu dağılımı 40 polis ve 7 sivil diye veriyor. Ölenlerin çoğu, ilk görev yeri İstanbul olan 20'li yaşlardaki çevik kuvvet polisleriydi. Sivillerin arasında bir tıp öğrencisi, bir üniversite öğrencisi, bir dolmuş şoförü, bir otobüs şoförü, bir bankacı, bir reklamcı ve Beşiktaş Kulübü'nün mağaza çalışanı vardı. Yaralı sayısı kaynağa göre 155 ile 243 arasında değişiyor; mahkeme kararında 242 kişiye yönelik öldürmeye teşebbüs suçu yer aldı. İki saldırgan bu sayılara dahil değildir.

Soruşturma ve dava süreci

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının iddianamesine göre saldırı, PKK'nın İstanbul'daki bir hücre yapılanması tarafından planlandı ve gerçekleştirildi. İstanbul 29. Ağır Ceza Mahkemesi, 27 sanıklı davayı 17 Mayıs 2019'da karara bağladı. Zozan Kutum, Mehmet Emin Töre, Gülşen Bahadır ve Tufan Beyhan, devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak ile 46 kişiyi tasarlayarak ve bombalama suretiyle öldürmek suçlarından 47'şer kez ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırıldı; bu sanıklara ayrıca toplam 4 bin 890'ar yıl hapis cezası verildi.

Mahkeme, 10 sanığı daha devletin birliğini bozmak suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapse mahkûm etti; bazı sanıklar örgüt üyeliğinden hapis cezası aldı, bazılarının dosyası ayrıldı. Karardan kısa süre önce ölen Muammer Ateş için ayrı bir ek iddianame düzenleneceği açıklandı. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi, Haziran 2020'de mahkûmiyet hükümlerini hukuka uygun buldu. Firari sanıklardan Aydın Ekici, yakalanmasının ardından İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi'nde yargılandı; mahkeme Nisan 2024'te ona örgüt üyeliğinden 12 yıl hapis cezası verdi, diğer suçlamalardan beraatine hükmetti. Yargıtay aşamasına ilişkin kamuya açık bir bilgiye ulaşılamadı.

Anma

Beşiktaş Belediye Meclisi, saldırıdan iki gün sonra patlamanın olduğu Beleştepe'nin adını Şehitler Tepesi olarak değiştirdi. Burada ay ve yıldızı simgeleyen bir anıt yapıldı; alan 10 Aralık Şehitler Parkı olarak da anılıyor.

Her yıl 10 Aralık'ta önce Edirnekapı Polis Şehitliği'nde, ardından anıtın bulunduğu noktada İstanbul Valiliği, Emniyet Müdürlüğü, Beşiktaş Kulübü ve hayatını kaybedenlerin yakınlarının katıldığı törenler düzenleniyor. Bazı polislerin adları kurumlara verildi; örneğin Komiser Yardımcısı Erdem Özçelik'in adı mezun olduğu Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi'nde bir amfiye verildi.