Ermenek maden kazasında hayatını kaybedenler (28 Ekim 2014)

Olay hakkında

Ermenek maden kazası, 28 Ekim 2014'te Karaman'ın Ermenek ilçesinde, Has Şekerler Madencilik'in işlettiği linyit ocağını su basması sonucu yaşandı. Ocakta mahsur kalan 18 işçinin hiçbiri kurtarılamadı; cesetlerine ancak 38 gün süren çalışmaların sonunda ulaşılabildi. Kaza, 301 madencinin öldüğü Soma faciasından yaklaşık beş buçuk ay sonra yaşandı.

Ne oldu?

Ocak, Ermenek'e bağlı Pamuklu köyü yakınlarındaki Cenne mevkiinde bulunuyordu. Ruhsat Ermenek Cenne Linyit Kömürü İşletmesi'ne aitti, üretimi ise rödovans sözleşmesiyle Has Şekerler Madencilik yapıyordu. 28 Ekim 2014 salı günü saat 12.15 sıralarında, 1990'larda kömür çıkarılmış eski bir ocakta yıllar içinde biriken su, araya bırakılan kömür topuğunu aşarak çalışma alanlarına ani biçimde boşaldı. Ermenek Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ilk açıklaması da kazanın bu şekilde, biriken suyun basınç eşiğini aşmasıyla oluştuğu yönündeydi.

Kazanın ardından AFAD koordinasyonunda başlatılan çalışmalara Türkiye Taşkömürü Kurumu, Türkiye Kömür İşletmeleri, UMKE, Kızılay, belediyeler ve askerî ekipler katıldı. Önce ocağa dolan su pompalarla boşaltıldı, ardından galerileri dolduran çamur ve malzeme vagonlarla dışarı taşındı. Karaman Valisi'ne göre ocağa yaklaşık 10 bin ton su dolmuş, çalışmalar boyunca 4 binden fazla vagon malzeme çıkarılmıştı.

Cesetler farklı tarihlerde çıkarıldı: 6 Kasım'da 2, 17 Kasım'da 2, 18 Kasım'da 6, 29 Kasım'da 2 ve 2 Aralık'ta 1 işçiye ulaşıldı. Son beş işçinin cesetleri, arama çalışmalarının 38. günü olan 4 Aralık'ta, Dünya Madenciler Günü'nde ocağın ikinci başaşağı bölümünde bulundu. Kimlikler Adli Tıp Kurumu'nda DNA karşılaştırmasıyla belirlendi.

Kayıplar

Kazada 18 maden işçisi hayatını kaybetti. Bu sayı TBMM Genel Kurulu'nda 4 Aralık 2014'te yapılan konuşmada ve kaza sürecine ilişkin bütün resmî açıklamalarda aynıdır. Hayatını kaybedenler Mehmet Baha, Ömer Cansu, Recep Çiloğlu, Osman Çoksöyler, Hüseyin Çolak, Hüsnü Çolak, Tezcan Gökçe, İsa Gözbaşı, Hüseyin Gültekin, İsmail Gürses, Ali Haznedar, Kerim Haznedar, Uğur İlhan, Mehmet Özcan, Mehmet Tokat, Hasan Tuncer, Bahri Üzer ve Kamil Yaman'dır. Ölenler arasında Ali ve Kerim Haznedar kardeşti.

Kaza anında ocakta bulunan ve kurtulan işçi sayısı kaynaklara göre değişir. TBMM'deki bir konuşmada içeride 26 işçi bulunduğu ve 8'inin kendi imkânlarıyla çıktığı belirtilir; Anadolu Ajansı ise ocakta 34 işçi bulunduğunu, 16'sının kurtulduğunu yazar. Hürriyet'in aktardığı Adli Tıp raporlarına göre işçilerin bir kısmı suda boğularak, bir kısmı da karbonmonoksit zehirlenmesi sonucu hayatını kaybetti.

Soruşturma ve dava süreci

Mahkemeye sunulan bilirkişi raporu, su baskınının doğal afet olmadığını, çalışma yapılan bölümle eski imalat arasında güvenli mesafe bırakılmadığını ve zorunlu kontrol sondajlarının yapılmadığını tespit etti. Raporda ruhsat sahibi şirketin yöneticisi Abdullah Özbey ile Has Şekerler Madencilik'in sahibi Saffet Uyar asli kusurlu sayıldı; denetimden sorumlu Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün (MİGEM) de ocağı yeterince denetlemediği belirtildi.

Ermenek Ağır Ceza Mahkemesi'nde 16 sanığın yargılandığı dava Haziran 2015'te başladı ve 20 Temmuz 2016'da karara bağlandı. Mahkeme Saffet Uyar ile teknik nezaretçi Ali Kurt'a 13 yıl 9 ay, Abdullah Özbey'e 11 yıl 3 ay, firari daimi nezaretçi Yavuz Özsoy'a 18 yıl 9 ay hapis verdi; mühendis Cemile Karaca, iş güvenliği uzmanı Engin Yetim ve bir işçi de ceza aldı, dokuz sanık beraat etti. Ailelerin itirazı üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesi 13 Eylül 2017'de Uyar, Özbey ve Kurt'un cezalarını 19 yıl 3 aya, Özsoy'un cezasını 21 yıla çıkardı, Karaca'nın cezasını artırdı ve Yetim'i beraat ettirdi.

Medyascope'ta 2026'da yayımlanan bir yazıya göre Yargıtay 12. Ceza Dairesi bu cezaları 6 Haziran 2018'de onayarak kesinleştirdi. Aynı yazıya göre hükümlüler 2020'de yürürlüğe giren infaz düzenlemesiyle açık cezaevine geçti ve salgın izniyle tahliye edildi. Cumhuriyet'e göre Özbey yaklaşık beş yıl tutuklu kaldıktan sonra tahliye edildi. Danıştay ve bölge idare mahkemesi kararlarıyla soruşturma izni verilen MİGEM görevlileri hakkında da 2016'da görevi kötüye kullanma suçlamasıyla ayrı bir dava açıldı. Hukuk mahkemesinde ise 2017'de bir işçinin ailesine iki maden şirketinin tazminat ödemesine hükmedildi.

Anma

Kaza her yıl 28 Ekim'de anılır. Yıl dönümlerinde aileler ve Ermenek Belediyesi yöneticileri, işçilerin bir kısmının gömülü olduğu Aşağı Çağlar köyündeki mezarlıkta bir araya gelir; TBMM'de de yıl dönümlerinde gündem dışı konuşmalar yapılır. Kazanın ardından Ermenek'teki maden ocaklarının çoğu kapandı ve ilçede madenciliğe dayalı geçim önemli ölçüde daraldı; aileler ve yerel yöneticiler yıllar sonra da bu konuyu dile getirmeyi sürdürdü.