Gaziantep düğün saldırısında hayatını kaybedenler (20 Ağustos 2016)

Olay hakkında

Gaziantep düğün saldırısı, 20 Ağustos 2016 gecesi Gaziantep'in Şahinbey ilçesine bağlı Beybahçe (Akdere) Mahallesi'nde sokakta düzenlenen bir kına gecesine yapılan canlı bomba saldırısıdır. Kayseri'de görülen davada mahkeme, saldırıda 57 kişinin öldürüldüğünü esas aldı; hayatını kaybedenlerin yarıdan fazlası 18 yaşından küçüktü. Mahkeme, saldırıyı IŞİD (DEAŞ) örgütünün Gaziantep yapılanmasına bağlayarak sekiz sanığı ağırlaştırılmış müebbet hapse mahkûm etti.

Ne oldu?

Saldırı, Siirt'in Pervari ilçesinden göç ederek mahallede yaşayan iki akraba ailenin gençleri Nurettin ve Besna Akdoğan'ın düğünü öncesinde sokakta yapılan kına gecesinde gerçekleşti. Mahalle, Doğu ve Güneydoğu Anadolu'dan göç edenlerin yoğun yaşadığı bir bölgeydi ve HDP, düğünün partisinin üyelerine ait olduğunu açıkladı. Cumhuriyet Başsavcılığının açıklamasına göre saat 22.50 sularında davetlilerin arasına karışan bir kişi, üzerindeki patlayıcı yeleği infilak ettirdi. Olay yerinde parçalanmış bir canlı bomba yeleği bulundu.

Güvenlik birimlerinin incelemesine göre saldırıda demir parçaları ve çivilerle güçlendirilmiş plastik patlayıcı kullanıldı; iddianamede ise bombanın RDX türevi el yapımı bir düzenek olduğu belirtildi. Yaralılar kentteki devlet ve özel hastanelere kaldırıldı. Gelin ve damat yaralı olarak kurtuldu. Gaziantep Valiliği saldırının ardından il genelinde açık alanlarda düğün, kına gecesi ve benzeri etkinlikleri yasakladı.

Fail ve örgüt bağlantısı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan 21 Ağustos'ta saldırının IŞİD tarafından yapıldığına dair güçlü işaretler bulunduğunu ve canlı bombanın 12-14 yaşlarında olduğunu söyledi. Sonraki günlerde güvenlik kaynakları saldırganın 16-17 yaşlarında olabileceğini dile getirdi; Başbakan Binali Yıldırım da failin çocuk mu yetişkin mi olduğunun henüz belirlenmediğini açıkladı. Örgüt saldırıyı resmî olarak üstlenmedi.

Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığının iddianamesine göre olay yerinde ve otopsilerde yapılan incelemelere rağmen saldırganın açık kimliği tespit edilemedi. İddianamede yer alan bir sanık ifadesinde, saldırıdan yaklaşık bir ay önce 20-25 yaşlarında, Türkçe konuşan bir intihar eylemcisinin örgütün kentteki hücre evine götürüldüğü anlatıldı. Kimliği belirlenemeyen saldırgan hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verildi. Savcılığa göre saldırıyı örgütün Gaziantep'teki canlı bomba hücrelerinden sorumlu Mehmet Kadir Cebael organize etti; Cebael, Ekim 2016'da Şehitkamil'deki bir eve düzenlenen operasyonda öldürüldü. Aynı operasyonda bir başka örgüt üyesinin üzerindeki patlayıcıyı infilak ettirmesi sonucu üç polis hayatını kaybetti.

Kayıplar

Gaziantep Valiliği ilk açıklamasında 51 kişinin öldüğünü bildirdi. Valiliğin 23 Ağustos'taki açıklamasına göre ölü sayısı, canlı bomba olduğu değerlendirilen kişi dahil 54'tü; ölenlerin 31'i 18 yaşından küçüktü ve 94 kişi yaralanmıştı. Yaralılardan bazılarının hastanede hayatını kaybetmesiyle sayı Ağustos sonunda 56'ya, 25 Eylül 2016'da 13 yaşındaki bir çocuğun ölümüyle 57'ye yükseldi. Mahkeme kararında 57 kişinin öldürülmesi ve 87 kişinin yaralanması esas alındı.

Kaynaklar çocuk kayıp sayısında farklı rakamlar veriyor: Valilik 31 diyor, DHA 34 diyor, iddianamede ise 40 rakamı geçiyor. Bazı kaynaklar ölü sayısını 56 olarak verir. Kimliği açıklanan yetişkin kayıpların en yaşlısı 66 yaşındaydı, en küçük kayıp ise henüz bir yaşındaydı. Ölenlerin çoğu Gaziantep'teki Yeşilkent Mezarlığı'nda yan yana kazılan mezarlara defnedildi; bir kısmının cenazesi Siirt, Van ve Adıyaman'a gönderildi.

Soruşturma ve dava süreci

Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığının hazırladığı iddianame Gaziantep 7. Ağır Ceza Mahkemesince kabul edildi; dava daha sonra kamu güvenliği gerekçesiyle Kayseri'ye nakledildi. Kayseri 4. Ağır Ceza Mahkemesi 14 Mart 2019'da açıkladığı kararla Abdurrahman el-Najjar, Ahmet Köşgeroğlu, Hacı Polat, Hasan Uzun, Mehmet Karakurt, Mehmet Şahin Erğan, Ali Çalıkuşu ve Mehmet Çalıkuşu'nu anayasal düzeni ihlal suçundan birer kez ağırlaştırılmış müebbet hapse çarptırdı.

Mahkeme bu sekiz sanığa düğün saldırısında ölen 57 kişi için 57'şer kez ağırlaştırılmış müebbet hapis verdi; Ekim 2016 operasyonunda üç polisin ölümü nedeniyle el-Najjar'a ayrıca üç kez daha aynı ceza verildi. Sanıklar 87 yaralı için de öldürmeye teşebbüsten hapis cezası aldı. Yunus Sarı ve Enes Karataş örgüt üyeliğinden 9'ar yıl hapse mahkûm edildi; Fadile Cebael ile çocuk yaştaki bir sanık delil yetersizliğinden beraat etti. Müşteki avukatları, saldırganın kimliği belirlenmeden ve olayın arka planı aydınlatılmadan davanın sonuçlandırıldığını eleştirdi. Kararın Yargıtay aşamasına ilişkin bilgi bu çalışmada doğrulanamadı.

Anma

Saldırı her yıl 20 Ağustos'ta anılır. Hayatını kaybedenlerin yakınları ve siyasi parti temsilcileri yıl dönümlerinde saldırının yaşandığı sokakta açıklamalar yaparak çiçek bırakıyor. 2020'deki anmada bazı mahalle sakinleri anmanın siyasi amaçla yapıldığını öne sürerek tepki gösterdi. Saldırıda ölenlerin büyük bölümü Yeşilkent Mezarlığı'nda bir arada defnedilmiş olup aileler mezarları her yıl ziyaret ediyor.