30 Ekim 2020 İzmir (Sisam) depreminde hayatını kaybedenler

Olay hakkında

30 Ekim 2020 İzmir depremi, Ege Denizi'nde Sisam (Samos) Adası ile Seferihisar arasındaki bölgede meydana gelen ve en ağır hasarı İzmir kent merkezinde yaratan depremdir. AFAD'ın resmî verilerine göre Türkiye'de 117 kişi hayatını kaybetti, binden fazla kişi yaralandı. Can kayıplarının büyük bölümü Bayraklı ve Bornova'da yıkılan apartmanlarda yaşandı.

Ne oldu?

Deprem 30 Ekim 2020 cuma günü Türkiye saatiyle 14.51'de oldu. AFAD depremin büyüklüğünü 6,6 olarak açıkladı; Kandilli Rasathanesi 6,9, ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) ise 7,0 büyüklük verdi. Merkez üssü Seferihisar açıklarında, Sisam Adası'nın kuzeyinde deniz içindeydi ve deprem sığ derinlikte, normal faylanma ile gerçekleşti.

Merkez üssüne yaklaşık 70 kilometre uzaklıktaki İzmir'de, özellikle Bayraklı ve Bornova ilçelerinde çok sayıda bina yıkıldı ya da ağır hasar gördü. Rıza Bey, Emrah, Doğanlar, Yağcıoğlu ve Yılmaz Erbek apartmanları ile Barış Sitesi, en çok can kaybı yaşanan yapılar arasında yer aldı. Deprem ayrıca Seferihisar kıyılarını ve Sisam Adası'nı etkileyen küçük bir tsunamiye yol açtı.

Arama kurtarma çalışmalarına AFAD'ın açıklamasına göre bakanlıklar, valilikler, belediyeler, sivil toplum kuruluşları ve gönüllülerle birlikte 10 binden fazla personel katıldı. Enkazdan 107 kişi sağ olarak çıkarıldı. Bunlar arasında depremden günler sonra kurtarılan küçük çocuklar kamuoyunda geniş yer buldu. Depremin ardından binlerce artçı sarsıntı kaydedildi; AFAD, Kasım ayının sonuna kadar 4 binin üzerinde artçı sarsıntı olduğunu bildirdi. Evleri hasar gören ya da korkudan evine giremeyen binlerce kişi için çadır kentler ve konteyner kent kuruldu.

Kayıplar

AFAD'ın 26 Kasım 2020 tarihli açıklamasına göre depremde 117 kişi hayatını kaybetti ve 1.032 kişi yaralandı. Ölü sayısı ilk günlerde enkaz çalışmaları ilerledikçe hızla arttı; 14 Kasım'da 116 olarak açıklanan sayı, enkazdan yaralı çıkarılıp hastanede tedavi gören bir kişinin 26 Kasım'da ölmesiyle 117'ye yükseldi. Hayatını kaybedenlerden biri Seferihisar'da tsunami sırasında boğuldu; diğerlerinin neredeyse tamamı İzmir kent merkezindeki yıkılan binalarda yaşamını yitirdi. Tek bir binada en çok can kaybı, 36 kişinin öldüğü Bayraklı'daki Rıza Bey Apartmanı'nda yaşandı.

Yaralı sayısı AFAD açıklamalarında 1.032 ile 1.034 arasında, bazı haberlerde ise 1.035 olarak geçiyor. Yunanistan'da ise Sisam Adası'nda iki kişi hayatını kaybetti ve adada bazı yapılar hasar gördü.

Soruşturma ve dava süreci

Depremin ardından İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı yıkılan binalarla ilgili soruşturma başlattı; müteahhitler, proje ve fen sorumluları, güçlendirme yapan firmaların yetkilileri ile ruhsat ve denetim süreçlerinde görev almış belediye çalışanları hakkında davalar açıldı. Bilirkişi raporları, binaların yıkılmasında proje kusurları, yetersiz malzeme, yapım ve işçilik hataları ile denetim eksikliklerinin etkili olduğunu ortaya koydu.

Rıza Bey Apartmanı dışındaki binalara ilişkin davalarda yerel mahkemeler karar verdi. Bunlardan biri olan Emrah Apartmanı davasında 4 Mayıs 2023'te binanın müteahhidi ile statik ve betonarme proje müellifi, bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olmaktan 14'er yıl 5'er ay 10'ar gün hapis cezasına çarptırıldı; bu karara ilişkin üst yargı süreci haberlere göre sürdü. Aynı binanın ruhsat ve denetim süreciyle ilgili iki belediye görevlisi ayrı bir davada yargılandı. En çok can kaybının yaşandığı Rıza Bey Apartmanı davası, depremin beşinci yıl dönümünde 20 sanığın tutuksuz yargılandığı bir dava olarak devam ediyordu. Hayatını kaybedenlerin yakınları, davaların uzun sürdüğünü ve sorumluların bir an önce cezalandırılmasını istediklerini dile getiriyor.

Anma

Deprem her yıl 30 Ekim'de İzmir'de, özellikle can kayıplarının yoğunlaştığı Bayraklı'da düzenlenen törenlerle anılır. Anmalara hayatını kaybedenlerin yakınları ve depremzedeler katılır; aileler bu törenlerde davaların uzun sürmesine ilişkin taleplerini de dile getirir. AFAD da depremin yıl dönümlerinde hayatını kaybedenleri anan açıklamalar yayımladı.