Reina saldırısında hayatını kaybedenler (1 Ocak 2017)

Olay hakkında

Reina saldırısı, 1 Ocak 2017'nin ilk saatlerinde İstanbul'un Beşiktaş ilçesine bağlı Ortaköy'deki Reina gece kulübüne düzenlenen silahlı terör saldırısıdır. Yılbaşını kutlayan kalabalığa uzun namlulu silahla ateş açan saldırganın eyleminde 39 kişi hayatını kaybetti, 79 kişi yaralandı. Saldırıyı IŞİD üstlendi; fail Özbekistan vatandaşı Abdulkadir Masharipov'un cezası Yargıtay tarafından onandı.

Ne oldu?

Boğaz kıyısındaki Reina'da yeni yıl kutlaması için yaklaşık 600 kişi bulunuyordu. Saat 01.15 sıralarında taksiyle kulübün önüne gelen saldırgan, girişte önce görevli polis memuru Burak Yıldız'ı ve kapıda bekleyen bir turizm şoförünü, ardından özel güvenlik görevlilerini vurdu. Daha sonra kulübe girerek içerideki kalabalığa rastgele ateş açtı. Saldırı yaklaşık yedi dakika sürdü; bazı kişiler kaçmak için kendini Boğaz'a attı. Saldırgan kulübün mutfağında üstünü değiştirerek kalabalığın arasından kaçtı.

IŞİD 2 Ocak'ta saldırıyı üstlendi. Güvenlik güçlerinin geniş çaplı aramalarının ardından Abdulkadir Masharipov 16-17 Ocak 2017 gecesi İstanbul'un Esenyurt ilçesindeki bir evde yakalandı. Saldırı, İstanbul'da 2016 boyunca yaşanan Atatürk Havalimanı ve Beşiktaş saldırılarının ardından gelen bir dizi büyük terör eyleminin sonuncusuydu.

Kayıplar

İstanbul Valisi Vasip Şahin ilk açıklamasında 35 ölü bildirdi; İçişleri Bakanı Süleyman Soylu aynı gün ölü sayısını 39 olarak açıkladı. Mahkeme kararı da 39 kişiye karşı kasten öldürme ve 79 kişiye karşı öldürmeye teşebbüs suçlarına dayanır. Yaralı sayısı ilk günlerde 65, 69 ve 70 gibi farklı rakamlarla verildi.

Ölenlerin 25'i erkek, 14'ü kadındı. Hayatını kaybedenlerin çoğu yabancı uyrukluydu. Adalet Bakanlığı kaynaklarına dayanan ilk dökümde ölenlerin 11'i Türkiye vatandaşı, biri Türkiye ve Belçika çifte vatandaşı olarak verildi; yabancılar arasında yedi Suudi Arabistan, üç Lübnan, ikişer Irak, Tunus, Hindistan, Fas ve Ürdün, birer Kuveyt, Kanada, İsrail, Suriye ve Rusya vatandaşı bulunuyordu. Bazı kaynaklar Irak'tan üç kişinin öldüğünü yazar ve ulusal dağılımda küçük farklar vardır. Ölenler arasında kulübün güvenlik görevlileri, garsonu ve çalışanları, polis memuru Burak Yıldız ile Hindistanlı film yapımcısı Abis Rizvi de vardı.

Soruşturma ve dava süreci

Masharipov ve saldırıyla bağlantılı oldukları ileri sürülen sanıklar İstanbul 27. Ağır Ceza Mahkemesi'nde yargılandı; ilk duruşma Aralık 2017'de yapıldı. Mahkeme 7 Eylül 2020'de açıkladığı kararla Masharipov'u anayasayı ihlal suçundan bir kez ve 39 kişiyi kasten öldürmekten 39 kez olmak üzere 40 kez ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırdı. Sanığa öldürmeye teşebbüs ve ruhsatsız silah taşıma suçlarından ayrıca 1368 yıl hapis cezası verildi. Saldırının planlayıcısı olarak kabul edilen İlyas Mamaşaripov'a 20 yıl ve 1432 yıl hapis cezası verilirken birçok sanık örgüt üyeliğinden mahkûm edildi, 11 sanık beraat etti.

Yargıtay 3. Ceza Dairesi Aralık 2023'te gerekçeli kararın bazı katılanlara usulüne uygun tebliğ edilmediği gerekçesiyle dosyayı yerel mahkemeye iade etti. Daire, Ocak 2025'te yaptığı incelemede Masharipov'a verilen 40 kez ağırlaştırılmış müebbet ve 1368 yıl hapis cezasını, ayrıca 31 sanığın süreli hapis cezalarını onadı. Böylece failin cezası kesinleşti. Mamaşaripov hakkındaki mahkûmiyet ise delil yetersizliği gerekçesiyle bozuldu; 11 tutuksuz sanığın üyelik mahkûmiyetleri de bozuldu. Bozulan hükümlerle ilgili yeniden yargılama sürecine dair güncel bilgi doğrulanamadı.

Anma

Saldırının ilk yıl dönümü olan 1 Ocak 2018'de Reina'nın girişinde bir anma töreni yapıldı. Törene Beşiktaş Belediye Başkanı, kurbanların ülkelerinin konsolosları ve ölenlerin yakınları katıldı; saygı duruşunun ardından kulübün kapısına karanfil ve çelenk bırakıldı, üç ayrı dinde dualar okundu. Saldırıdan sonraki günlerde emek ve meslek örgütleri de Ortaköy'den Reina önüne karanfillerle yürüdü. Saldırının anma günü 1 Ocak'tır.