Sivas Madımak Oteli olayında hayatını kaybedenler (2 Temmuz 1993)

Olay hakkında

Sivas Madımak Oteli olayı, 2 Temmuz 1993'te Pir Sultan Abdal Kültür Derneği'nin Sivas'ta düzenlediği Pir Sultan Abdal Şenlikleri sırasında yaşandı. Şenlik konuklarının kaldığı Madımak Oteli, önünde toplanan kalabalık tarafından ateşe verildi. Otelde aralarında yazar, şair ve müzisyenlerin bulunduğu 33 konuk ile 2 otel çalışanı hayatını kaybetti; saldırgan kalabalığın içinde bulunan 2 kişi de öldü.

Ne oldu?

Şenlik, 1-4 Temmuz 1993 tarihleri için planlanmıştı ve çok sayıda sanatçı ile yazar Sivas'a gelmişti. Konuklar arasında, kısa süre önce din üzerine sözleri basında tartışma yaratan yazar Aziz Nesin de vardı. 2 Temmuz cuma günü kültür merkezinde çıkan arbede polis tarafından durduruldu; ardından toplanan kalabalık hükümet konağı önüne, oradan da konukların kaldığı Madımak Oteli'ne yöneldi. Akademik bir çalışmaya göre mesai bitimiyle kalabalığın sayısı 20 bin kişi civarına ulaştı.

Kalabalık oteli taşladı, akşam saatlerinde otelin önündeki araçları devirip ateşe verdi. Yangın otelin alt katlarına sıçradı ve binanın içinde kalanlar çıkış bulamadı. Bir grup konuk bitişikteki binaya geçerek kurtuldu. Aziz Nesin itfaiye merdiveniyle dışarı çıkarıldı; merdivende ve aşağıda yaralandıktan sonra polis tarafından kurtarıldı. Valilik aynı akşam iki günlük sokağa çıkma yasağı ilan etti. Müdahalenin gecikmesi ve güvenlik güçlerinin yetersiz kaldığı, sonraki yıllarda hem aileler hem de resmî incelemeler tarafından dile getirildi.

Kayıplar

Resmî incelemelere dayanan akademik çalışmalara ve Anayasa Mahkemesi'nin 2026 tarihli kararına göre olayda toplam 37 kişi öldü. Bu sayının 33'ü şenlik için Sivas'a gelen konuklar, 2'si otel çalışanı, 2'si ise otelin önündeki kalabalık içinde bulunan saldırgan grubun üyeleridir. Otelde hayatını kaybedenler bu nedenle çoğu kaynakta 35 kişi olarak anılır; bazı kaynaklar ise yalnızca 33 konuğu esas alır. Hayatını kaybedenlerin bir kısmı Pir Sultan Abdal Kültür Derneği'nin semah ve tiyatro ekiplerinde yer alan gençlerdi; en küçüğü 12 yaşındaydı, en yaşlısı yazar Asım Bezirci 66 yaşındaydı. Şair Metin Altıok ağır yaralı kurtarıldı ve 9 Temmuz'da Ankara'da öldü.

Soruşturma ve dava süreci

Olayın ardından 190 kişi gözaltına alındı, 124 kişi hakkında dava açıldı. Dava Ankara 1 No'lu Devlet Güvenlik Mahkemesi'nde görüldü; mahkemenin 26 Aralık 1994'teki ilk kararı Yargıtay 9. Ceza Dairesi tarafından bozuldu. Yeniden yargılamada 1997'de 33 sanık idam cezasına çarptırıldı; Yargıtay 1998'de idam cezalarını usulden bozdu ve mahkeme 16 Haziran 2000'de aynı 33 sanığa yeniden idam cezası verdi. 2002'de idam cezasının kaldırılmasıyla bu cezalar ağırlaştırılmış müebbet hapse çevrildi.

Yurt dışına kaçan ya da yakalanamayan sanıklardan 5'i hakkındaki dava 13 Mart 2012'de zamanaşımı nedeniyle düştü; firari 3 sanıkla ilgili dava da Eylül 2023'te aynı gerekçeyle düşürüldü. Cumhurbaşkanlığı kararlarıyla hükümlülerden Ahmet Turan Kılıç 2020'de, Hayrettin Gül 2023'te sağlık durumu gerekçesiyle affedildi. Anayasa Mahkemesi Nisan 2023'te bir hükümlünün koşullu salıverilme başvurusunda kanunilik ilkesinin ihlal edildiğine karar verdi; bu kararın ardından Şubat 2025'te çok sayıda hükümlü tahliye edildi.

Devlet Denetleme Kurulu'nun 2014'te yayımlanan raporu, olayın ortaya çıkması, önlenememesi ve soruşturulmasında devletin ağır hizmet kusuru bulunduğunu belirtti. Hayatını kaybedenlerin yakınları 2012'deki zamanaşımı kararına karşı Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulundu; mahkeme Temmuz 2026'da yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiğine ve tazminat ödenmesine hükmetti. Aileler kararın geç geldiğini savunuyor ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne de başvurmuş bulunuyor.

Anma

Olay her yıl 2 Temmuz'da Sivas'ta eski otel binasının önünde ve Türkiye'nin pek çok kentinde anılır; anmalara sivil toplum kuruluşları, siyasi partiler ve aileler katılır. Madımak Oteli 2010'da kamulaştırıldı ve 2011'de Sivas İl Özel İdaresi'ne bağlı Bilim ve Kültür Merkezi olarak açıldı. Girişteki anı köşesinde başlangıçta saldırgan grubundan ölen iki kişinin adları da yer alıyordu; itirazlar sonucunda bu adlar 2022'de kaldırıldı. Aileler ve Alevi örgütleri binanın bir müzeye dönüştürülmesini talep etmektedir.