Suruç saldırısında hayatını kaybedenler (20 Temmuz 2015)

Olay hakkında

Suruç saldırısı, 20 Temmuz 2015'te Şanlıurfa'nın Suruç ilçesindeki Amara Kültür Merkezi'nin bahçesinde düzenlenen intihar saldırısıdır. Saldırı, Suriye'deki Kobani kentinin yeniden inşasına katılmak üzere toplanan ve çoğu Sosyalist Gençlik Dernekleri Federasyonu (SGDF) çağrısıyla gelen gençleri hedef aldı. Saldırgan dışında 33 kişi hayatını kaybetti, yüzü aşkın kişi yaralandı. Saldırıyı IŞİD üstlendi.

Ne oldu?

Kobani, 2014 sonbaharından Ocak 2015'e kadar IŞİD kuşatması altında kalmış ve büyük ölçüde yıkılmıştı. SGDF, 19-24 Temmuz 2015 arasında kente geçerek okul ve hastane enkazlarının kaldırılmasına yardım etmeyi, çocuklara oyuncak ve kitap götürmeyi planladı. Farklı illerden gelen yaklaşık 300 kişi, Suruç Belediyesi'ne ait Amara Kültür Merkezi'nde konakladı.

20 Temmuz öğle saatlerinde grup, sınırı geçmeden önce merkezin bahçesinde basın açıklaması yaptı. Açıklama sürerken, saat 11.50 sularında kalabalığın ortasında bir patlama meydana geldi. İlk açıklamalarda saldırganın bir kadın olduğu söylendi; ertesi gün yapılan DNA incelemesiyle intihar saldırganının Adıyamanlı, 20 yaşındaki Şeyh Abdurrahman Alagöz olduğu belirlendi. Alagöz'ün IŞİD ile bağlantılı "Dokumacılar" adlı gruba mensup olduğu açıklandı. Ağabeyi Yunus Emre Alagöz, üç ay sonra 10 Ekim 2015'teki Ankara Garı saldırısını gerçekleştiren iki kişiden biri oldu.

Saldırının ardından pek çok kentte protestolar düzenlendi. HDP başta olmak üzere muhalefet partileri hükümeti güvenlik zafiyetiyle eleştirdi; hükümet ise saldırıyı kınayarak faillerin yakalanacağını açıkladı. Saldırıdan iki gün sonra Ceylanpınar'da iki polis öldürüldü ve ardından yaşanan gelişmeler çözüm sürecinin sona ermesine giden dönemin başlangıcı olarak değerlendirildi.

Kayıplar

Patlama günü ve ertesi sabah ölü sayısı 32'ye ulaştı. Ağır yaralılardan Vatan Budak 4 Ağustos'ta, Mert Cömert 14 Ağustos 2015'te tedavi gördükleri hastanede hayatını kaybetti; Anadolu Ajansı'na dayanan haberlerde Cömert saldırının 33'üncü kurbanı olarak anıldı. Bu nedenle bazı kaynaklar saldırganla birlikte 34 ölüden söz eder. Yaralı sayısı kaynağa göre 100 ile 150 arasında verilir.

Hayatını kaybedenlerin büyük bölümü üniversite öğrencisi ya da yeni mezun gençlerdi; aralarında bir İngilizce öğretmeni, inşaat işçileri, HDP Parti Meclisi üyesi bir kadın ve 7 Haziran 2015 seçimlerinde milletvekili adayı olmuş bir kişi de vardı. En gençleri 18, en yaşlıları altmışlı yaşlarındaydı.

Soruşturma ve dava süreci

Soruşturmaya kısa sürede kısıtlama kararı getirildi. Dava, saldırıdan yaklaşık 21 ay sonra, 4 Mayıs 2017'de Şanlıurfa 5. Ağır Ceza Mahkemesi'nde başladı ve duruşmalar Hilvan Cezaevi Kampüsü'nde görüldü. Üç sanıktan yalnızca Yakub (Yakup) Şahin tutukluydu; IŞİD'in sınır sorumluları olduğu belirtilen İlhami Balı ve Deniz Büyükçelebi firariydi. Yürütülen başka bir soruşturmada, Ankara Garı saldırısının planlayıcılarından birine ait bilgisayarda Suruç saldırısının hazırlığına ilişkin belgeler bulunduğu bildirildi.

Mahkeme 22 Ekim 2021'de Şahin'i, anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs ve tasarlayarak öldürme suçlarından 34 kez ağırlaştırılmış müebbet ve 70 kez 27 yıl hapis cezasına çarptırdı; firari iki sanığın dosyası ayrıldı. Şahin suçlamaları kabul etmedi. Aile avukatlarına göre karar Nisan 2022'de istinafta onandı; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı da onama yönünde görüş verdi ve eylemin insanlığa karşı suç sayılması talebini yerinde bulmadı. Yargıtay'ın nihai kararına ilişkin doğrulanmış bir bilgiye ulaşılamadı.

Aileler ve avukatları, kamu görevlilerinin olası ihmallerinin, kayıp kamera kayıtlarının ve saldırganın bağlantılarının araştırılmadığını savundu. Mahkeme, İçişleri Bakanlığı'nın Suruç ve Sultanahmet saldırılarının patlayıcılarını temin ettiğini açıkladığı Azzo Halaf Süleyman El Aggal'ın dosyasının birleştirilmesi ve dönemin Başbakanı Ahmet Davutoğlu'nun tanık olarak dinlenmesi taleplerini reddetti. Firari sanıklar yönünden dava 2026 itibarıyla devam ediyor. Duruşmalardaki tepkileri nedeniyle yargılanan aile üyelerinden ikisine Mayıs 2026'da hükmün açıklanmasının geri bırakılmasıyla hapis cezası verildi, diğerleri beraat etti. TBMM'de saldırının araştırılması için verilen önergeler de bulunuyor.

Anma

Saldırı her yıl 20 Temmuz'da Suruç'ta Amara Kültür Merkezi önünde, İstanbul'da ve başka kentlerde anılıyor. Hayatını kaybedenler, yakınlarının kurduğu Suruç Aileleri İnisiyatifi ve anmalara katılanlar tarafından "33 Düş Yolcusu" adıyla anılıyor. Bazı yıllarda İstanbul'daki anmalara polis müdahale etti ve gözaltılar yaşandı.